//
you're reading...
Armenia, Azerbaijan, Caspian, Caucasus, International Relations, Karabakh, NATO, Russia

NATO`nun Şikago Zirvesinden sonra Güney Kafkasya Ülkelerinin Beklentileri ve Gerçekler


2012 Mayıs ayının 20-21`de ABD`nin Şikago eyaletinde NATO`nun yeni Zirvesi düzenlendi. Üç Güney Kafkasya ülkesi olan Azerbaycan, Gürcistan ve Ermenistan devletleri de Şikago Zirvesine davet edilmişti. Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ve Gürcistan Cumhurbaşkanı Mihail Saakaşvili Zirveye katılsalar da, Ermenistan Cumhurbaşkanı Serj Sarkisyan katılmadı ve kendi yerine Ermenistan Dışişleri Bakanı Edvard Nalbandyanı gönderdi. NATO`nun Şikago Zirvesinin nihai belgeleri Güney Kafkasya ülkelerinin dış politikaları için büyük öneme sahiptir. Zirvenin sonuç bildirgesinde, Güney Kafkasyadakı yaşanan çatışmalar, G.Kafkasya ülkelerinin toprak bütünlüyü, bağımsızlığı ve egemenliğinin desteklenmesine ilişkin maddeler yer almıştır.

NATO`nun Şikago Zirvesinin Azerbaycan için en önemli tarafı Zirvenin Nihati Deklarasyonunda Azerbaycanın toprak bütünlüyü çerçevesinde Dağlık-Karabağ sorununun çözümlenmesinin belirtilmesi, uluslararası hukuk normları ve prensipleri bazında Azerbaycanın egemenliği ve toprak bütünlüğünün desteklenmesi (Madde.47) Azerbaycanın yeni bir diplomatik zaferi, Ermenistanın ise yeni mağlubiyyeti oldu. Belgede aynı zamanda, NATO Güney Kafkasyadakı dondurulmuş münakaşaların kalmasından dolayı rahatsızlığını ifade etmiştir. Fakat, Azerbaycanı diğer iki Güney Kafkasya ülkelerinden farklı kılan özellik Azerbaycanın ne Gürcistan gibi üyelik için gereğinden fazla çaba göstermesi, ne de Ermenistan gibi kendisini tamamen izole etmesidir. İlimli polikası ile üye olmadan entegrasyon süreçini devam etdirmektedir.

Azerbaycan Dışişleri Bakanlığının sözcüsü Elman Abdullayev bildirmiştir ki, “Azerbaycan Bağlantısızlar Harekatına üye olduğu için, hiç bir askeri alyansalara üye olamaz. Bu üyeliğin prensiplerindendir, yani Azerbaycanın NATO`ya üye olmak için şimdilik bir fikri yok. Fakat, AvroAtlantik sisteme entegrasyonu sürdürmükteyiz. Alyansa entegrasyon ve üyelik tamamen farklı anlamlı terimdir.” Fakat, Azerbaycanın NATO ile işbirliği qayet yüksek düzeydedir. Azerbaycan NATO`nun ordu kapasitesine katkı yapan ve arazisini Afganistana giden NATO kargoları için kullanılmasına izin (ISAF programı çerçevesinde) veren güvenilir bir partnerdir.

Şikago Zirvesine Ermenistan devlet başkanı Serj Sarkisyanın gitmemesi ve kendi yerine Dışişleri Bakanı Edvard Nalbandyanı göndermesi mediada ve kafalarda soru işareti doğurdu. Bu da Azerbaycan için yeni bir avantaj sağladı. Sarkisyanın Zirvede iştirak etmemesi sadece Rusya tarafında hoş karşılana bilir, çünki, Rusya yalnız Ermenistanın değil, diğer post-sovyet ülkelerinin de NATO ile işbirliğine soğuk yaklaşmaktadır. Ermenistan Bölgesel Araştırmalar Merkezinin Başkanı Riçart Kirakosyana göre, “Serj Sarkisanın NATO Zirvesine katılmaması büyük bir yanlışlık idi, çünki, Zirvede Dağlık-Karabağ sorunu konuşulduğu anda Sarksyan orda olmalı ve Ermenistanın konumunu savunmalıydı”. Bazı analistlere göre ise, “AGİT`in çabalarının hiç bir sonuç vermediği bir dönemde NATO`nun bu soruna bakışı dikkate değer ve önemli bir adımdı.” Ermenistan devlet başkanının Zirveye katılmaması yine de Azerbaycanın bölgede önemli jeopolitik aktör olmasını ve önemli rol oynadığını kanıtladı. Ermenistanın eski Dışişleri Bakanı Vardan Oskanian kendi resmi facebook sayfasında böyle bir yorum yapmıştır: “Dağlık-Karabağ NATO`nun yetkileri dışında olan bir meseledir. Bu sorun AGİT belgesinde kabartılsaydı, bu yaklaşımı anlamak mümkün. Ermenistan Zirveye katılmamakla kendini bu sürüçten izole etmiştir”.

Ermenistanın ise sonuç bildirgesine Dağlık-Karabağa ilişkin meselenin müzakeresinde etkisi başarısız oldu. Ermenistan NATO`nun Lizbon Zirvesine de katılmamışdı, ama sonuç yine başarısız olmuştu. Ermenistan bu tavrı ile Zirveni protesto edeceğini düşünmüştü. Ermenistanın Zirveye katılmamasını Putinin de katılmaması ile bağlayanlar var. Zira, Sarkisyan bununla Rusyaya hoş bir mesaj vermek istemiştir. Fakat, Ermenistanın bu tavrı ülke içinde de eleştirile sebep olmuştur. Tüm üye devletlerin Azerbaycanın toprak bütünlüğünü tanıması Ermenistanın gitdikce kayb etmesi anlamına gelmektedir. Golos Armenii durumun Azerbaycan lehine değişmesini Ermenistan Dışişleri Bakanının profeyonel olmaması ile izah etmiştir ve bu Edvard Nalbandyanın görevinden alınması ile sonuçlanabilir.

Hiç şübhesiz, NATO`nun bölgedeki ülkelerle ilişkilerinin ve işbirliğinin en iyi olduğu ülke Gürcistandır. Güney Kafkasya ülkeleri içinde NATO`ya üye olmaya can atan tek ülke de Gürcistandır. Fakat, Gürcistanın NATO`ya üye olması için öncelikle Rusya ile olan Güney Osetya ve Abhaziya sorununu çözmesi gerekmektedir. Böyle bir ulusal sorunu olan bir ülke NATO`ya üye olursa, kendi problemlerini de NATO`ya üye edecektir. Toprak bütünlüyü ile problemi olan bir devlet için NATO`ya yeni bir askeri operasyon, askeri birlik ve maliyyet gerekecektir. Şikago Zirvesinde Gürcistan Cumhurbaşkanı mediaya “NATO`nun Gürcistanın toprak bütünlüğünü desteklediğini ve Rus askeri birliklerinin ülkenin işgal olunmuş topraklarından geri çekmesini taleb etdiğini bildirmiştir. Bu da Gürcistanın başarısı demektir. NATO`nun bir sonrakı Zirvesi 2014`de düzenlenecek Genişlenme Zirvesidir. 2014 Zirvesinde Gürcistan ve üç Balkan ülkesinin üyelik meselesi tartışılacaktır. Bu zamana kadar artık Gürcistan yaptığı reformlarla NATO üyesi ola bilir.” Gürcistanın NATO üyeliği NATO`nun Rusya sınırlarına kadar genişleyeceği ve Rusya ile komşu olacağı anlamına geldiği için Rusya 2008 örneğinde olduğu gibi yine bu üyelik süreçine karşı çıkacaktır.

Bir diğer husus ise, NATO`nun Anti-füze kalkanı sisteminin kurulması için kabul etdiği senetde bu sistemin Rusyanı hedeflemediğini ve tüm söylentilere bakmaksızın bunun gerçekleşdirileceğini vurgulamasıdır. Anlaşılan, NATO artık Rusyanın bir tehdit olarak görmemekte.

Fakat, NATO`nun Amerikan şirketi Northrop Grumman ile RQ-4 Global Hawk Block 40 markalı pilotsuz araçların alınması ve aynı zamanda bu araçların petrol ve doğal gaz boru hattlarının gözlemlenmesi için de amaçlanması Güney Kafkasyadakı boru hattlarının, özellikle de Güney Gaz Koridorunun güvenliği ile ilgili soru oluşturuyor. Güney Kafkasyada boru hatlarının güvenliğini tehdit edecek yeni bir çatışma çıka bilirmi?


Ilgar Gurbanov

Expert of Strategic Outlook

You can find the original article at:  http://www.kafkassam-merkez.com/index.php?act=content&id=5911&id_cat=9

Advertisements

Discussion

No comments yet.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Contact me at:

Visitors

free counters

Blog Hit Counter

  • 31,824

StatCounter

wordpress stats

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Join 64 other followers

%d bloggers like this: